Kwetsbaarheid en vreugde – waarom plezier zo spannend is
In één van de mooiste podcasts die ik in lange tijd heb geluisterd — deze vind je verderop in de blog — spreekt Brené Brown met Steven Bartlett. Vooral toen ze over kwetsbaarheid en vreugde begon, werd het heel interessant. Ik parafraseer: zonder kwetsbaarheid is er geen toegang tot de meest betekenisvolle ervaringen in het leven, zoals liefde. Kwetsbaarheid is een voorwaarde om echt lief te kunnen hebben. Het is kwetsbaar omdat je het risico loopt gekwetst te worden, te verliezen en te rouwen.
De meest kwetsbare emotie is vreugde
Behoren is een ander voorbeeld. Maar zij zei dat de meest kwetsbare emotie vreugde (joy) is. Dat raakte me. Zo herkenbaar, zo invoelbaar. Vrij kunnen zijn in vreugde, heerlijk enthousiast zijn over iets, zonder te weten hoe het uitpakt of of het zal blijven… dat kan kwetsbaar voelen. Zeker als we het idee hebben opgedaan dat er over geoordeeld kan worden door anderen. Of je eigen kritische stem. Dat is precies waar kwetsbaarheid en vreugde elkaar raken.
Kwetsbaarheid en vreugde
In de podcast vertelt Brené Brown waarom vreugde zo kwetsbaar is: “Joy is so vulnerable that some of us dress rehears tragedy to prepare for disappointment. It is so vulnerable that we don’t let ourselves feel joy because we are so afraid that someone is going to rip it away and we get sucker-punched by disappointment. People choose to live disappointed rather than to risk feeling disappointed and getting excited about things.”
Deze quote komt na 1 uur en 14 minuten in de podcast. Ze gaat er nog verder op in. Echt de moeite waard, de hele podcast trouwens.
Hoe werken kwetsbaarheid en vreugde voor ons?
Voor mij is dit iets waar ik zowel goed als slecht in ben. Ik kan vreugde en plezier voelen en volgen, maar tegelijkertijd ben ik van huis uit een enorme control freak als het om mijn emoties gaat. Autonoom en vrij(er) zijn van andermans oordeel is altijd lastig geweest, hoewel ik dit de afgelopen jaren steeds meer leer. Toch besef ik hoe groot het verlangen is om vreugde de ruimte te geven. Om gewoon mezelf te mogen zijn. In dezelfde podcast hebben ze het over durven alleen staan, wat voor mij staat voor autonomie. Durven je eigen weg te gaan, ook al word je daardoor niet door iedereen leuk gevonden — een essentieel onderdeel van kwetsbaarheid en vreugde.
Stop met vermijden van kwetsbare emoties
Het is invoelbaar hoe kwetsbaarheid en de angst voor afwijzing ons terugdeinzen in veiligheid. Onze copingmechanismen — Brené Brown noemt ze “our armor”, onze beschermlagen — houden ons tegen. De kunst is, zoals ik al tien jaar leer van Jan Geurtz en anderen, de emotie toe te laten. Het te accepteren zoals het zich toont, zodat kwetsbaarheid en vreugde weer voelbaar worden. Via het kunnen kwetsbaar voelen kan vreugde zijn cruciale plek in ons terugkrijgen.
Spiritualiteit betekent voor mij ook ja zeggen tegen wat er is, inclusief de kwetsbare emoties die we geleerd hebben te vermijden. Heel gevaarlijk soms. Maar zoals Brené terecht zegt: daar zit de juice, daar komt echte verbinding, verdieping, plezier en levensvreugde vandaan. Daar doen we het voor. Begin klein.
De beweging is simpel:
- Niet meer weglopen.
- Autonoom jezelf laten zien.
- Grenzen aangeven.
- Enthousiasme tonen.
Stop met jezelf te veroordelen
Om dit eigen te maken, is het belangrijk jezelf niet te veroordelen als het niet lukt en je weer terugschiet in veiligheid. Dit is menselijk en gaat gewoon gebeuren. Geen probleem. Herken dat dit vaak oude beschermingsreacties zijn uit onze jeugd. Soms nog nodig, maar vaak niet meer. Laat je systeem voelen dat je teleurstelling en afwijzing aankan. Laat steeds meer authentiek jezelf zien. Voel de kwetsbaarheid en angst en kies er toch voor te doen wat je vanuit je hart wilt. Begin klein en bouw het langzaam op.
Vier vaardigheden voor moed volgens Brené Brown
- Identificeer je kernwaarden.
- Werk aan je kwetsbaarheid.
- Bouw vertrouwen in jezelf en anderen.
- Ontwikkel veerkracht na tegenslagen.
Veerkracht en fouten mogen maken
Zeker die laatste is cruciaal. Je mag fouten maken, leren, sorry zeggen als je er naast zat en weer opstaan. Geloof niet de gedachten die zeggen dat het niet de moeite waard is. Spiritualiteit, waar ik veel over schrijf, gaat in essentie over: ja zeggen tegen dit moment, het toelaten in al zijn rauwheid. Zo leer je innerlijke en al aanwezige rust en tevredenheid (bewustzijn) herkennen en steeds meer ruimte te geven. Je leven wordt moeitelozer, verdiept en versimpelt.
Dankbaarheid
Brené Brown gaat in de podcast prachtig in op het feit dat dankbaarheid misschien wel de belangrijkste anti-dote is om diepe angst en kwetsbaarheid aan te kunnen. Ze legt uit dat vreugde en echte verbinding kwetsbaar voelen omdat ze tijdelijk zijn en je ze kunt verliezen. Dat maakt de ervaring intens en soms eng. Je lichaam kan dan een “quiver” ervaren — een kleine trillende sensatie bij sterke positieve emoties, precies op het snijvlak van kwetsbaarheid en vreugde.
Sommige mensen interpreteren dat gevoel als een alarm, wat leidt tot zorgen zoals: “Wat als dit straks misgaat?” of “Wanneer komt de tegenslag?”
Onderzoek over dankbaarheid
Onderzoek laat zien dat mensen die consistent vreugde en verbinding ervaren, leren dit gevoel te zien als een reminder om dankbaar te zijn. Dankbaarheid kunnen we oefenen, eigen maken, en leren het gevoel van kwetsbaarheid te verdragen zonder meteen weg te schrikken. Zo zal vreugde, plezier, liefde en betekenis steeds meer ingang vinden in je leven. Oprah Winfrey is hierin een grote inspiratie. Een gratitude journal of meditatie kan hierbij helpen. Op platforms zoals Insight Timer, Calm en Spotify vind je mooie dankbaarheidsmeditaties.
Ook belangrijk: lastige emoties toelaten
Naast dankbaarheid is het leren zijn met moeilijke emoties cruciaal. Sterker nog: de acceptatie dat ze er (mogen) zijn, is een voorwaarde voor dankbaarheid — en daarmee ook voor kwetsbaarheid en vreugde. Check bij jezelf of je dankbaarheid niet inzet om je anders te voelen dan je je werkelijk voelt. Dankbaarheid komt voort uit acceptatie van kwetsbaarheid, onzekerheid en angst.
Voel dat je de oncomfortabele gevoelens aankunt; zie dat dit oude beschermingsreacties zijn. Als gevolg daarvan — of als reactie daarop — kunnen emoties ontstaan zoals machteloosheid, frustratie, boosheid, zelfverwijt of schuld. Weet dat onder deze laag vaak verdriet en pijn liggen.
Toelaten zonder oordeel
Laat ze er zijn en experimenteer met het toelaten van deze emoties zonder oordeel. Ondersteun jezelf door het beluisteren van geleide meditaties. Zoek niet te hard naar de dieper liggende emotie, maar breng acceptatie naar waar je nu bent. Dan ontvouwt het zich zoals het zich mag ontvouwen. Vertrouw het leven, vertrouw het proces en laat de controle los — daar ligt de bedding voor kwetsbaarheid en vreugde.
Niet perfect hoeven te zijn
Na verloop van tijd kan je terugkijken en zien hoe je gegroeid bent. Zoals Brené Brown zegt: ze zal nooit “perfect” worden. Het is oké om niet perfect te zijn. Steeds meer zijn met wat het leven nu brengt, minder streven naar iets anders, dankbaar voor wat er wél is, en mee bewegen met veranderingen.
Voor mij is dit ook de ingang voor vreugde, joy en het leven vieren zoals het nu is. Ik wens je een prachtig 2026 met veel vreugde, ontspanning en leerzame momenten!